جراحی دندان

‏انواع اصلی جراحی دندان 

‏جراحی دندان شامل طیف وسیعی از اقدامات است که هر کدام برای درمان مشکل خاصی طراحی شده‌اند. در ادامه به معرفی و توضیح برخی از رایج‌ترین انواع جراحی دندان می‌پردازیم:

۱. کشیدن دندان (Tooth Extraction):

این رایج‌ترین نوع جراحی دندان است. کشیدن دندان زمانی انجام می‌شود که دندان به حدی آسیب دیده، پوسیده یا عفونی شده باشد که قابل ترمیم نباشد، یا فضای کافی برای رویش آن وجود نداشته باشد (مانند برخی موارد دندان عقل). کشیدن دندان می‌تواند به دو صورت انجام شود:

‏ کشیدن ساده: این روش برای دندان‌هایی انجام می‌شود که به طور کامل رویش یافته‌اند و دسترسی به آن‌ها آسان است. معمولاً با استفاده از فورسپس و الواتور و تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود.
‏ کشیدن جراحی (Surgical Extraction): این روش برای دندان‌هایی استفاده می‌شود که به طور کامل رویش نیافته‌اند (نهفته یا نیمه‌نهفته)، شکسته شده‌اند، یا دسترسی به آن‌ها دشوار است. در این روش، ممکن است نیاز به ایجاد برش در لثه، برداشتن بخشی از استخوان اطراف دندان، یا تقسیم دندان به قطعات کوچکتر برای تسهیل خروج آن باشد. جراحی دندان عقل نهفته نمونه‌ای متداول از کشیدن جراحی است.

۲. جراحی دندان عقل (Wisdom Tooth Surgery):

‏دندان عقل (مولر سوم) آخرین دندان‌هایی هستند که در دهان رویش می‌یابند، معمولاً در اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی. اغلب فضای کافی در فک برای رویش کامل آن‌ها وجود ندارد، که منجر به نهفتگی (Impacted) یا نیمه‌نهفتگی آن‌ها می‌شود. دندان عقل نهفته می‌تواند مشکلات متعددی ایجاد کند، از جمله:

‏ درد و تورم
‏ عفونت (پری‌کورونیت)
‏ آسیب به دندان‌های مجاور
‏ تشکیل کیست یا تومور
‏ مشکلات ارتودنسی

۳. جراحی ایمپلنت دندان (Dental Implant Surgery):

‏ایمپلنت دندان بهترین و پایدارترین راهکار برای جایگزینی دندان‌های از دست رفته است. ایمپلنت یک پایه تیتانیومی کوچک است که با جراحی ایمپلنت دندان در استخوان فک قرار داده می‌شود و به عنوان ریشه مصنوعی برای دندان جایگزین (روکش) عمل می‌کند. فرآیند جراحی ایمپلنت دندان معمولاً شامل چند مرحله است:

‏ مرحله اول (جراحی کاشت ایمپلنت): در این مرحله، ایمپلنت با جراحی در استخوان فک قرار داده می‌شود. سپس یک دوره بهبودی (چند ماه) لازم است تا استخوان به ایمپلنت جوش بخورد (Osseointegration).
‏ مرحله دوم (قرار دادن اباتمنت): پس از جوش خوردن ایمپلنت به استخوان، یک قطعه واسط به نام اباتمنت روی ایمپلنت قرار داده می‌شود.
‏ مرحله سوم (قرار دادن روکش): در نهایت، روکش دندان بر روی اباتمنت نصب می‌شود تا ظاهر و عملکرد دندان طبیعی را بازگرداند.

۴. جراحی لثه (Periodontal Surgery):

‏جراحی لثه برای درمان بیماری‌های پیشرفته لثه (پریودنتیت) که با جرم‌گیری و تسطیح ریشه قابل کنترل نیستند، انجام می‌شود. هدف از جراحی لثه حذف باکتری‌ها و بافت‌های عفونی، کاهش عمق پاکت‌های لثه‌ای (فضای بین دندان و لثه که محل تجمع باکتری‌هاست)، و در صورت لزوم، بازسازی بافت‌های از دست رفته (لثه و استخوان) است. انواع جراحی لثه شامل:

‏ جراحی فلپ لثه (Flap Surgery): لثه کنار زده می‌شود تا دندانپزشک به ریشه و استخوان زیرین دسترسی پیدا کرده و جرم و بافت عفونی را پاکسازی کند.
‏ جراحی پیوند لثه (Gum Grafting): برای پوشاندن ریشه‌های نمایان شده به دلیل تحلیل لثه، بافت لثه از ناحیه دیگری (معمولاً سقف دهان) برداشته و به ناحیه مورد نظر پیوند زده می‌شود.
‏ جراحی پیوند استخوان (Bone Grafting): برای بازسازی استخوان فک که به دلیل بیماری لثه تحلیل رفته است.
‏ جراحی کاهش پاکت (Pocket Reduction Surgery): برای کاهش عمق پاکت‌های لثه‌ای و جلوگیری از تجمع مجدد باکتری‌ها.
‏ جراحی افزایش طول تاج (Crown Lengthening): برای نمایان کردن بخش بیشتری از تاج دندان، معمولاً قبل از قرار دادن روکش یا برای اهداف زیبایی.

۵. جراحی ریشه دندان (Apicoectomy / Root-end Surgery):

این جراحی زمانی انجام می‌شود که عفونت یا التهاب در انتهای ریشه دندان پس از درمان عصب‌کشی (روت کانال) ادامه یابد یا عود کند. در جراحی ریشه دندان، دندانپزشک متخصص جراح، یک برش کوچک در لثه ایجاد کرده، به انتهای ریشه دندان دسترسی پیدا می‌کند، نوک ریشه عفونی را برمی‌دارد و کانال ریشه را از انتها پر می‌کند تا از عود عفونت جلوگیری شود.

‏۶. جراحی کیست و ضایعات دهانی:

کیست‌ها و تومورهای خوش‌خیم می‌توانند در بافت‌های نرم یا سخت دهان و فک ایجاد شوند. برداشتن این ضایعات معمولاً نیاز به جراحی دندانپزشکی دارد. تشخیص نوع ضایعه و نیاز به جراحی توسط دندانپزشک و گاهی با نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام می‌شود.

۷. جراحی فک و صورت (Oral and Maxillofacial Surgery):

این تخصص شامل طیف وسیع‌تری از جراحی‌ها است که فراتر از دندان‌ها و لثه‌ها می‌رود و شامل درمان شکستگی‌های فک و صورت، جراحی‌های اصلاحی فک (ارتوگناتیک)، درمان بیماری‌های مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)، و جراحی‌های مربوط به تومورها و ضایعات پیچیده‌تر فک و صورت می‌شود. در کلینیک دندانپزشکی سینا، ما با همکاری متخصصین مجرب جراحی فک و صورت، آماده ارائه مشاوره و ارجاع برای این نوع جراحی‌ها نیز هستیم.

‏۸. جراحی پیش از ارتودنسی:

گاهی اوقات، برای موفقیت درمان ارتودنسی، نیاز به انجام جراحی‌های کوچکی است. مانند برداشتن دندان‌های اضافی (سوپرنومری)، نمایان کردن دندان‌های نهفته برای هدایت آن‌ها به قوس دندانی، یا جراحی‌های کوچک روی لثه و استخوان.

‏مراقبت‌های قبل و بعد از جراحی دندان 

رعایت دستورالعمل‌های قبل و بعد از جراحی دندان نقش حیاتی در موفقیت جراحی و تسریع روند بهبودی دارد.

‏مراقبت‌های قبل از جراحی:

‏ اطلاع‌رسانی کامل: دندانپزشک خود را در مورد هرگونه بیماری زمینه‌ای (مانند دیابت، بیماری قلبی، فشار خون بالا)، آلرژی به داروها، و تمام داروهایی که مصرف می‌کنید (شامل داروهای تجویزی، بدون نسخه، مکمل‌ها و داروهای گیاهی) مطلع کنید. برخی داروها، به خصوص داروهای رقیق‌کننده خون، ممکن است نیاز به تنظیم یا قطع موقت قبل از جراحی داشته باشند.
‏ ترک سیگار: اگر سیگار می‌کشید، سعی کنید قبل از جراحی آن را ترک کنید یا حداقل مصرف آن را به حداقل برسانید. سیگار کشیدن می‌تواند روند بهبودی را کند کرده و خطر عوارض را افزایش دهد.
‏ رعایت بهداشت دهان: قبل از جراحی، بهداشت دهان خود را به خوبی رعایت کنید تا خطر عفونت کاهش یابد.
‏ همراه داشتن: در صورت استفاده از آرام‌بخشی یا بیهوشی، حتماً یک همراه داشته باشید که شما را به کلینیک آورده و پس از جراحی به منزل بازگرداند.
‏ رژیم غذایی: در مورد زمان آخرین وعده غذایی قبل از جراحی، طبق دستور دندانپزشک عمل کنید، به خصوص اگر قرار است از آرام‌بخشی یا بیهوشی استفاده شود.
‏ پوشش مناسب: لباس راحت و گشاد بپوشید.

‏مراقبت‌های بعد از جراحی:

‏ کنترل خونریزی: گاز استریل قرار داده شده روی محل جراحی را برای مدت زمان مشخصی (معمولاً ۳۰-۶۰ دقیقه) با فشار ملایم گاز بگیرید. در صورت ادامه خونریزی، گاز تمیز دیگری را جایگزین کنید. از تف کردن شدید یا مکیدن خودداری کنید.
‏ مدیریت تورم: برای کاهش تورم، در ۲۴-۴۸ ساعت اول پس از جراحی، از کمپرس سرد (بسته یخ پیچیده در حوله) روی صورت در ناحیه جراحی استفاده کنید. هر ۲۰ دقیقه یک بار کمپرس را به مدت ۲۰ دقیقه قرار دهید و سپس ۲۰ دقیقه استراحت دهید.
‏ مدیریت درد: داروهای مسکن تجویز شده توسط دندانپزشک را طبق دستور مصرف کنید.
‏ بهداشت دهان: از روز بعد از جراحی، دهان خود را به آرامی با آب نمک گرم (یک قاشق چای‌خوری نمک در یک لیوان آب گرم) شستشو دهید. این کار را چند بار در روز، به خصوص بعد از غذا، انجام دهید. از مسواک زدن مستقیم روی محل جراحی برای چند روز خودداری کنید، اما سایر دندان‌ها را به آرامی مسواک بزنید.
‏ رژیم غذایی: برای چند روز اول، از غذاهای نرم و خنک استفاده کنید. از خوردن غذاهای داغ، تند، سفت، چسبنده یا حاوی دانه‌های ریز خودداری کنید. از نوشیدن مایعات با نی پرهیز کنید، زیرا مکش می‌تواند لخته خون را جابجا کند.
‏ استراحت: در روزهای اول پس از جراحی، استراحت کافی داشته باشید و از فعالیت‌های سنگین پرهیز کنید. هنگام دراز کشیدن، سر خود را کمی بالاتر از بدن قرار دهید.
‏ پرهیز از سیگار و الکل: سیگار کشیدن و مصرف الکل به شدت روند بهبودی را مختل می‌کند و خطر عفونت را افزایش می‌دهد. مراجعه به دندانپزشک: در زمان تعیین شده برای ویزیت کنترل و کشیدن بخیه‌ها (در صورت وجود) به کلینیک مراجعه کنید.