لبخند زیبا و دندانهای سالم، نه تنها بر جذابیت ظاهری ما میافزایند، بلکه نقش حیاتی در سلامت عمومی بدن ایفا میکنند. یکی از شایعترین مشکلاتی که سلامت دهان و دندان را تهدید میکند، تشکیل جرم دندان است. جرم دندان، که به آن تارتار نیز گفته میشود، لایهای سخت و متخلخل است که روی سطح دندانها و زیر خط لثه تشکیل میشود و میتواند منجر به مشکلات جدیتری مانند بیماریهای لثه و پوسیدگی دندان شود. بسیاری از افراد تصور میکنند که با مسواک زدن منظم میتوانند به طور کامل از شر جرم دندان خلاص شوند، اما واقعیت این است که پلاک دندانی نرم میتواند با گذشت زمان و جذب مواد معدنی موجود در بزاق، سخت شده و به جرم دندان تبدیل شود که تنها با ابزارهای دندانپزشکی قابل برداشتن است
پلاک دندان چیست و چگونه به جرم دندان تبدیل میشود؟
پلاک دندان یک لایه چسبنده، بیرنگ یا مایل به زرد روشن است که به طور مداوم روی سطح دندانها، لثهها و حتی پروتزهای دندانی تشکیل میشود. این لایه عمدتاً از باکتریها، بقایای مواد غذایی، و محصولات جانبی متابولیسم باکتریها تشکیل شده است. پلاک دندان در عرض چند ساعت پس از مسواک زدن شروع به تشکیل میکند و اگر به طور منظم و کامل با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن برداشته نشود، میتواند مشکلات متعددی ایجاد کند.
پلاک دندان حاوی باکتریهایی است که از قندهای موجود در مواد غذایی که مصرف میکنیم تغذیه میکنند. این باکتریها اسید تولید میکنند که میتواند به مینای دندان حمله کرده و باعث پوسیدگی دندان شود. همچنین، باکتریهای موجود در پلاک میتوانند باعث التهاب لثه (ژنژیویت) شوند که اولین مرحله بیماری لثه است.
اگر پلاک دندان برای مدت طولانی روی سطح دندان باقی بماند، شروع به جذب مواد معدنی موجود در بزاق، به خصوص کلسیم و فسفات، میکند. این فرآیند باعث سخت شدن پلاک و تبدیل آن به جرم دندان یا تارتار میشود. جرم دندان برخلاف پلاک، بسیار سخت و متخلخل است و به شدت به سطح دندان میچسبد. مسواک زدن و نخ دندان کشیدن معمولی نمیتوانند جرم دندان را از بین ببرند؛ برای برداشتن آن نیاز به ابزارهای تخصصی دندانپزشکی و مراجعه به کلینیک دندانپزشکی دارید.
جرم دندان سطح زبر و نامنظمی دارد که باعث میشود پلاک بیشتری روی آن تجمع یابد و این چرخه معیوب ادامه پیدا کند. هرچه جرم دندان بیشتر شود، تجمع پلاک نیز افزایش مییابد و خطر پوسیدگی دندان، بیماری لثه و سایر مشکلات دهان و دندان بیشتر میشود. بنابراین، کنترل و برداشتن پلاک قبل از سخت شدن و تبدیل شدن به جرم دندان، و همچنین برداشتن جرم دندان موجود توسط دندانپزشک، برای حفظ سلامت دهان و دندان ضروری است. در کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا در اندیشه و ملارد، ما بر اهمیت برداشتن پلاک و جرم دندان برای پیشگیری از مشکلات جدیتر تاکید داریم.
انواع جرم دندان: کجا و چگونه تشکیل میشوند؟
جرم دندان بسته به محلی که تشکیل میشود، به دو نوع اصلی تقسیم میشود که هر دو برای سلامت دهان و دندان مضر هستند و نیاز به پاکسازی دندان حرفهای دارند:
1. جرم فوق لثهای (Supragingival Calculus): این نوع جرم دندان در بالای خط لثه، یعنی در قسمتهایی از دندان که قابل مشاهده هستند، تشکیل میشود. معمولاً به رنگ زرد یا قهوهای روشن است و ممکن است با چشم غیرمسلح نیز قابل مشاهده باشد. جرم فوق لثهای بیشتر در نزدیکی مجرای غدد بزاقی، مانند سطح داخلی دندانهای جلوی فک پایین و سطح خارجی دندانهای آسیاب فک بالا، تشکیل میشود، زیرا این نواحی بیشتر در معرض بزاق و مواد معدنی آن قرار دارند. این نوع جرم به راحتی توسط دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان و دندان با استفاده از ابزارهای دستی یا اولتراسونیک قابل برداشتن است.
2. جرم زیر لثهای (Subgingival Calculus): این نوع جرم دندان در زیر خط لثه، یعنی در پاکتهای لثهای (فضای بین لثه و دندان) تشکیل میشود. به دلیل تماس با مایع شیار لثهای و خون، معمولاً تیرهتر، به رنگ قهوهای تیره یا سیاه است. جرم زیر لثهای خطرناکتر از نوع فوق لثهای است، زیرا دسترسی به آن دشوارتر است و مستقیماً با بافتهای حساس لثه و استخوان در تماس است. وجود جرم زیر لثهای باعث التهاب مزمن لثه، عمیقتر شدن پاکتهای لثهای و تحلیل استخوان نگهدارنده دندان میشود که در نهایت میتواند منجر به لق شدن و از دست دادن دندان شود. برداشتن جرم زیر لثهای نیاز به تکنیکهای خاصی به نام جرمگیری عمیق یا Scaling and Root Planing دارد.
هر دو نوع جرم دندان بستر مناسبی برای رشد باکتریها فراهم میکنند و باید به طور منظم توسط دندانپزشک در کلینیک دندانپزشکی برداشته شوند. در کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا در اندیشه و ملارد، ما با تشخیص دقیق نوع و محل جرم دندان، بهترین روش درمانی را برای پاکسازی دندان شما ارائه میدهیم.
چرا جرم دندان برای سلامت دهان و دندان مضر است؟
تجمع جرم دندان تنها یک مشکل زیبایی نیست؛ بلکه یک عامل اصلی در بروز بسیاری از مشکلات جدی دهان و دندان است. سطح زبر و متخلخل جرم دندان، محیطی ایدهآل برای تجمع بیشتر پلاک و باکتریها فراهم میکند و این چرخه معیوب به سلامت دهان شما آسیب میرساند. نادیده گرفتن جرم دندان میتواند منجر به عوارض متعددی شود که برخی از آنها برگشتناپذیر هستند.
مهمترین عوارض تجمع جرم دندان عبارتند از:
1. بیماریهای لثه (Gingivitis and Periodontitis): این شایعترین و جدیترین عارضه جرم دندان است.
ژنژیویت (التهاب لثه):جرم دندان و پلاک روی آن باعث تحریک و التهاب بافت لثه میشوندعلائم ژنژیویت شامل قرمزی، تورم، حساسیت و خونریزی لثه هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن است. ژنژیویت اولین مرحله بیماری لثه است و خوشبختانه با جرمگیری دندان حرفهای و بهبود بهداشت دهان و دندان قابل برگشت است.
2. بوی بد دهان (Halitosis): باکتریهای موجود در پلاک و جرم دندان، ترکیبات بدبو تولید میکنند که باعث بوی ناخوشایند دهان میشوند. جرم دندان متخلخل، ذرات غذا و باکتریها را در خود نگه میدارد و منبع دائمی بوی بد دهان است.
3. پوسیدگی دندان: همانطور که گفته شد، پلاک روی جرم دندان حاوی باکتریهای تولیدکننده اسید است. این اسیدها به مینای دندان حمله کرده و باعث ایجاد حفره و پوسیدگی میشوند. وجود جرم دندان تمیز کردن سطح دندان را دشوارتر میکند و خطر پوسیدگی را افزایش میدهد.
4. تغییر رنگ و زردی دندانها:جرم دندان به خودی خود رنگ زرد یا قهوهای دارد و باعث میشود دندانها کدر و زرد به نظر برسند. همچنین، سطح زبر آن به راحتی لکههای ناشی از غذا، نوشیدنیها (مانند قهوه، چای، نوشابه) و سیگار را جذب میکند و ظاهر ناخوشایندی ایجاد میکند.
5. لق شدن و از دست دادن دندان: در مراحل پیشرفته بیماری لثه ناشی از جرم دندان، استخوان نگهدارنده دندان تخریب میشود. با از دست رفتن حمایت استخوانی، دندانها لق شده و در نهایت ممکن است بیفتند یا نیاز به کشیدن داشته باشند.
علل و عوامل خطر تشکیل جرم دندان:
تشکیل جرم دندان نتیجه تعامل عوامل مختلفی است که برخی از آنها به عادات بهداشتی فرد و برخی دیگر به شرایط بدنی او مربوط میشوند. شناخت این عوامل خطر به شما کمک میکند تا با اصلاح سبک زندگی و عادات خود، احتمال تشکیل جرم دندان را کاهش دهید.
مهمترین علل و عوامل خطر تشکیل جرم دندان عبارتند از:
1. بهداشت دهان و دندان نامناسب: این اصلیترین عامل خطر است. مسواک زدن نامنظم یا ناکافی و عدم استفاده از نخ دندان باعث میشود پلاک دندان به طور کامل از سطح دندانها و بین آنها برداشته نشود. پلاکی که باقی میماند، با گذشت زمان سخت شده و به جرم دندان تبدیل میشود.
2. رژیم غذایی: مصرف زیاد غذاها و نوشیدنیهای شیرین و نشاستهای، محیطی ایدهآل برای رشد باکتریهای تولیدکننده پلاک فراهم میکند. همچنین، نوشیدنیهای اسیدی میتوانند به مینای دندان آسیب رسانده و سطح آن را برای چسبیدن پلاک مستعدتر کنند.
3. سیگار کشیدن و مصرف دخانیات: سیگار و سایر محصولات دخانی به شدت تشکیل پلاک و جرم دندان را تسریع میکنند. افراد سیگاری معمولاً جرم دندان بیشتری دارند و بیشتر در معرض خطر بیماریهای لثه ناشی از آن هستند. مواد شیمیایی موجود در دود سیگار به بافت لثه آسیب میرسانند و توانایی بدن برای مبارزه با عفونت را کاهش میدهند.
4. خشکی دهان (Xerostomia): بزاق نقش مهمی در شستشوی ذرات غذا و باکتریها و همچنین خنثی کردن اسیدهای تولید شده توسط باکتریها دارد. کاهش تولید بزاق (ناشی از برخی داروها، بیماریها یا شرایط پزشکی) میتواند منجر به افزایش تجمع پلاک و جرم دندان شود.
5. ژنتیک: برخی افراد به طور ژنتیکی مستعدتر به تشکیل جرم دندان یا ابتلا به بیماریهای لثه هستند. این بدان معنا نیست که نمیتوانند پیشگیری کنند، بلکه باید توجه بیشتری به بهداشت دهان و دندان خود داشته باشند.
6. سن: با افزایش سن، خطر تشکیل جرم دندان و بیماریهای لثه افزایش مییابد. این ممکن است به دلیل سالها تجمع پلاک، تحلیل لثه، یا شرایط پزشکی مرتبط با سن باشد.
7. برخی بیماریهای سیستمیک: بیماریهایی مانند دیابت میتوانند بر سلامت دهان و دندان تأثیر بگذارند و خطر تشکیل جرم دندان و بیماریهای لثه را افزایش دهند.
8. عدم مراجعه منظم به دندانپزشک: حتی با بهترین بهداشت دهان در خانه، مناطقی وجود دارند که تمیز کردن کامل آنها دشوار است. مراجعه منظم به کلینیک دندانپزشکی برای چکاپ و جرمگیری دندان حرفهای، به برداشتن پلاک و جرمی که در خانه قابل برداشتن نیست، کمک میکند و از پیشرفت مشکلات جلوگیری مینماید.
علائم و نشانههای وجود جرم دندان: چگونه آن را تشخیص دهیم؟
جرم دندان همیشه در مراحل اولیه به راحتی قابل تشخیص نیست، به خصوص جرم زیر لثهای. اما با گذشت زمان و تجمع بیشتر، علائم آن آشکارتر میشوند. شناخت این علائم به شما کمک میکند تا به موقع برای پاکسازی دندان به کلینیک دندانپزشکی مراجعه کنید.
مهمترین علائم و نشانههای وجود جرم دندان عبارتند از:
1. وجود لایههای زرد یا قهوهای روی سطح دندانها: این شایعترین نشانه جرم فوق لثهای است که معمولاً در نزدیکی لثهها یا بین دندانها قابل مشاهده است.
2. احساس زبری روی سطح دندان با زبان: اگر با زبان خود روی سطح دندانهایتان بکشید و احساس زبری یا ناهمواری کنید، ممکن است نشانهای از وجود جرم دندان باشد.
3. قرمزی، تورم یا حساسیت لثهها: اینها علائم اولیه التهاب لثه (ژنژیویت) هستند که اغلب ناشی از پلاک و جرم دندان در نزدیکی خط لثه است.
4. خونریزی لثه هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن: این یکی دیگر از نشانههای شایع التهاب لثه ناشی از جرم دندان است. لثههای سالم نباید هنگام مسواک زدن خونریزی کنند.
5. بوی بد دهان که با مسواک زدن از بین نمیرود: همانطور که قبلاً اشاره شد، باکتریهای موجود در جرم دندان عامل اصلی بوی بد دهان مزمن هستند.
6. عقبنشینی لثه: با پیشرفت بیماری لثه ناشی از جرم دندان، لثهها ممکن است از سطح دندان عقبنشینی کنند و ریشه دندان نمایان شود.
7. لق شدن دندانها: در مراحل پیشرفته بیماری لثه، حمایت استخوانی دندان از بین میرود و دندانها لق میشوند.
تشخیص جرم دندان توسط دندانپزشک در کلینیک سینا
در حالی که برخی از علائم جرم دندان ممکن است برای شما قابل مشاهده باشند، تشخیص دقیق میزان و محل جرم دندان، به خصوص جرم زیر لثهای، نیاز به معاینه حرفهای توسط دندانپزشک دارد. در کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا در اندیشه و ملارد، دندانپزشکان ما از روشهای مختلفی برای تشخیص دقیق جرم دندان استفاده میکنند:
1. معاینه بصری: دندانپزشک سطح دندانها را برای یافتن لکهها و رسوبات قابل مشاهده جرم فوق لثهای بررسی میکند.
2. استفاده از پروب پریودنتال: این ابزار کوچک و مدرج برای اندازهگیری عمق پاکتهای لثهای و تشخیص وجود جرم زیر لثهای در زیر خط لثه استفاده میشود. لمس سطح ریشه با پروب میتواند وجود جرم را مشخص کند.
3. تصاویر رادیوگرافی (عکس دندان): در برخی موارد، به خصوص برای تشخیص جرم زیر لثهای گسترده یا بررسی وضعیت استخوان اطراف دندان، ممکن است نیاز به گرفتن عکس رادیوگرافی باشد. جرم دندان در عکسهای رادیوگرافی به صورت سایههایی روی سطح ریشه دندان قابل مشاهده است.
درمان جرم دندان: جرمگیری و پولیش دندان در کلینیک دندانپزشکی:
همانطور که اشاره شد، جرم دندان را نمیتوان با مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن در خانه از بین برد. تنها راه مؤثر برای برداشتن جرم دندان، مراجعه به کلینیک دندانپزشکی و انجام جرمگیری دندان حرفهای است. جرمگیری دندان (Scaling) یک روش درمانی است که در آن دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان و دندان، پلاک و جرم دندان را از سطح دندانها و زیر خط لثه برمیدارد. پس از جرمگیری، معمولاً مرحله پولیش دندان (Polishing) انجام میشود.
روشهای اصلی جرمگیری دندان عبارتند از:
1. جرمگیری با ابزارهای دستی (Hand Scaling): در این روش، دندانپزشک از ابزارهای دستی مخصوصی به نام کورت و اسکیلر برای خراشیدن و برداشتن جرم دندان از سطح دندانها استفاده میکند. این روش به دقت و مهارت بالایی نیاز دارد و ممکن است برای برداشتن جرم زیر لثهای در پاکتهای عمیق زمانبر باشد.
2. جرمگیری با دستگاه اولتراسونیک (Ultrasonic Scaling): این روش مدرنتر و معمولاً سریعتر است. دستگاه اولتراسونیک از ارتعاشات با فرکانس بالا برای شکستن و جدا کردن جرم دندان از سطح دندان استفاده میکند. همزمان، آب یا محلول ضدعفونیکننده از نوک دستگاه خارج میشود تا ناحیه را خنک نگه دارد و ذرات جرم را شستشو دهد. این روش برای برداشتن جرم فوق لثهای و بخشهایی از جرم زیر لثهای بسیار مؤثر است. در کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا، ما از دستگاههای اولتراسونیک پیشرفته برای ارائه خدمات جرمگیری دندان با کیفیت بالا استفاده میکنیم.
پس از برداشتن تمام جرم دندان، مرحله پولیش دندان انجام میشود. در این مرحله، دندانپزشک با استفاده از یک برس کوچک چرخان یا فنجان لاستیکی و یک خمیر پولیش ساینده، سطح دندانها را صاف و صیقلی میکند. پولیش دندان به برداشتن لکههای سطحی کمک میکند و سطح دندان را صافتر میکند تا چسبیدن پلاک به آن دشوارتر شود.
نقش کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا در مدیریت جرم دندان
کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا با افتخار به عنوان یکی از مجهزترین و قابل اعتمادترین مراکز دندانپزشکی در منطقه اندیشه و ملارد، نقش حیاتی در مدیریت و درمان مشکلات ناشی از جرم دندان ایفا میکند. ما درک میکنیم که دسترسی به خدمات دندانپزشکی با کیفیت، بهویژه در ساعات غیرمعمول یا برای موارد اورژانسی، چقدر برای ساکنین این مناطق مهم است. به همین دلیل، خدمات ما به صورت شبانهروزی ارائه میشود تا شما در هر زمان که نیاز داشتید، بتوانید به ما مراجعه کنید.
خدمات ما در زمینه مدیریت جرم دندان شامل موارد زیر است:
معاینه و تشخیص دقیق: دندانپزشکان مجرب ما با استفاده از ابزارها و تکنیکهای تشخیصی پیشرفته، میزان و نوع جرم دندان شما را به دقت ارزیابی میکنند.
جرمگیری دندان حرفهای (Scaling): ما با استفاده از ابزارهای دستی و دستگاههای اولتراسونیک مدرن، تمام پلاک و جرم دندان را از سطح دندانها و زیر خط لثه برمیداریم. این فرآیند با دقت و مهارت بالا انجام میشود تا حداکثر پاکسازی با حداقل ناراحتی برای بیمار فراهم شود.
پولیش دندان (Polishing): پس از جرمگیری، سطح دندانها را پولیش میکنیم تا صاف و براق شوند و چسبیدن پلاک به آنها دشوارتر شود. این مرحله به زیبایی لبخند شما نیز کمک میکند.
جرمگیری عمیق و تسطیح ریشه (Scaling and Root Planing): برای بیمارانی که دچار بیماری لثه پیشرفته و جرم زیر لثهای هستند، درمان جرمگیری عمیق را ارائه میدهیم که شامل پاکسازی دقیق سطح ریشه دندان در زیر لثه است. این درمان برای کنترل بیماری لثه و جلوگیری از تحلیل بیشتر استخوان ضروری است و معمولاً تحت بیحسی موضعی انجام میشود.
آموزش بهداشت دهان و دندان: تیم ما به شما آموزشهای عملی و شخصیسازی شده در مورد روشهای صحیح مسواک زدن، نخ دندان کشیدن و استفاده از سایر ابزارهای بهداشتی ارائه میدهد تا بتوانید به بهترین شکل از دندانهای خود در خانه مراقبت کنید.
برنامهریزی برای مراجعات منظم: ما به شما کمک میکنیم تا یک برنامه منظم برای چکاپ و جرمگیری دندان دورهای تنظیم کنید تا از تشکیل مجدد جرم دندان و بروز مشکلات جلوگیری شود.
با انتخاب کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا در اندیشه و ملارد برای جرمگیری دندان و مراقبتهای دندانپزشکی خود، میتوانید از خدمات با کیفیت، دسترسی آسان (به صورت ۲۴ ساعته) و رویکردی جامع برای حفظ سلامت دهان و دندان خود بهرهمند شوید.
چرا کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا در اندیشه و ملارد بهترین انتخاب برای جرمگیری دندان شماست؟
در منطقه اندیشه و ملارد، کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا به دلایل متعددی، انتخابی ایدهآل برای انجام جرمگیری دندان و سایر خدمات دندانپزشکی شماست:
1. دسترسی شبانهروزی: ما درک میکنیم که مشکلات دندانی ممکن است در هر ساعتی از شبانهروز رخ دهند. خدمات شبانهروزی ما به شما اطمینان میدهد که در هر زمان که نیاز به کمک داشتید، به خصوص برای موارد اورژانسی یا حتی برای جرمگیری دندان در ساعاتی که با برنامه کاری شما تداخل ندارد، میتوانید به ما مراجعه کنید. این دسترسی ۲۴ ساعته یک مزیت بزرگ برای ساکنین اندیشه و ملارد است.
2. موقعیت مکانی مناسب: کلینیک ما به راحتی در دسترس ساکنین مناطق اندیشه و ملارد قرار دارد و مراجعه به آن آسان است.
3. کادر درمانی مجرب و متخصص: تیم دندانپزشکان و متخصصان بهداشت دهان و دندان ما دارای تجربه و مهارت بالایی در تشخیص و درمان انواع مشکلات دندانی، از جمله جرم دندان و بیماریهای لثه هستند. ما با دقت و حوصله به نیازهای هر بیمار رسیدگی میکنیم.
4. تجهیزات پیشرفته و مدرن: ما از جدیدترین تکنولوژیها و تجهیزات دندانپزشکی، از جمله دستگاههای اولتراسونیک پیشرفته برای جرمگیری دندان، استفاده میکنیم تا درمانی مؤثر، سریع و راحت را برای شما فراهم کنیم.
5. محیطی آرام و دوستانه: ما تلاش میکنیم تا تجربهای خوشایند و بدون استرس برای بیماران خود ایجاد کنیم. محیط کلینیک ما طوری طراحی شده است که شما احساس راحتی و آرامش داشته باشید.
6. رویکرد جامع درمانی: ما تنها به جرمگیری دندان اکتفا نمیکنیم. دندانپزشکان ما سلامت کلی دهان شما را ارزیابی کرده و در صورت نیاز به درمانهای دیگر (مانند پر کردن، درمان ریشه، یا درمانهای پیشرفتهتر لثه)، برنامه درمانی جامعی را به شما ارائه میدهند.
7. تاکید بر پیشگیری و آموزش: ما به شما کمک میکنیم تا با یادگیری روشهای صحیح مراقبت در خانه و برنامهریزی برای مراجعات منظم، از تشکیل مجدد جرم دندان و بروز مشکلات در آینده جلوگیری کنید.
