خمیردندان
خمیردندان، یکی از مهمترین ابزارهای حفظ سلامت دهان و دندان است. انتخاب خمیردندان مناسب، نقش مهمی در پیشگیری از پوسیدگی، التهاب لثه، حساسیت دندان و دیگر مشکلات دندانی دارد. تنوع بالای خمیردندانها در بازار، انتخاب را برای افراد دشوار میکند.
مكونات اصلی خمیردندان و عملکرد آنها:
قبل از بررسی انواع خمیردندان، نگاهی به اجزای اصلی و عملکرد آنها میاندازیم:
فلوراید (Fluoride): مهمترین ماده در اکثر خمیردندانهاست. فلوراید، مینای دندان را تقویت میکند و از پوسیدگی دندان جلوگیری میکند. با اتصال به مینای دندان، مقاومت آن را در برابر اسیدهای تولید شده توسط باکتریها افزایش میدهد.
عامل ساینده (Abrasive): به حذف پلاک و لکههای سطحی دندان کمک میکند. عامل ساینده باید به اندازهای باشد که مینای دندان را خراش ندهد. انواع مختلفی از مواد ساینده مانند سیلیکا و آلومینا وجود دارد.
عامل کفکننده (Foaming Agent): به تولید کف در حین مسواک زدن کمک میکند و به تمیز شدن بهتر دندانها کمک میکند. معمولاً از سدیم لوریل سولفات (SLS) استفاده میشود.
مرطوبکننده (Humectant): به حفظ رطوبت خمیردندان کمک میکند و از خشک شدن آن جلوگیری میکند. گلیسیرین و سوربیتول، از جمله مرطوبکنندههای رایج هستند.
طعمدهنده (Flavoring Agent): به خمیردندان، طعمی مطبوع میبخشد و باعث میشود استفاده از آن لذتبخشتر باشد.
نگهدارنده (Preservative): از رشد باکتریها و قارچها در خمیردندان جلوگیری میکند.
انواع خمیردندان بر اساس کاربرد:
1. خمیردندانهای ضد پوسیدگی (Anticavity Toothpaste): این نوع خمیردندانها، حاوی فلوراید هستند و از پوسیدگی دندان جلوگیری میکنند. فلوراید، مینای دندان را تقویت کرده و مقاومت آن را در برابر اسیدهای تولید شده توسط باکتریها افزایش میدهد. این نوع خمیردندان، برای همه افراد، به خصوص کودکان و نوجوانان، توصیه میشود.
2. خمیردندانهای سفید کننده (Whitening Toothpaste): این خمیردندانها، حاوی مواد ساینده ملایم و یا مواد سفید کننده شیمیایی هستند که به حذف لکههای سطحی دندان و سفید کردن دندانها کمک میکنند. استفاده مداوم از این خمیردندانها، میتواند به روشنتر شدن رنگ دندانها کمک کند، اما نمیتواند رنگ دندانهای زرد یا قهوهای را به طور کامل تغییر دهد. استفاده بیش از حد از این نوع خمیردندانها، میتواند به مینای دندان آسیب برساند.
3. خمیردندانهای حساسیت دندان (Sensitive Toothpaste): این خمیردندانها، حاوی مواد خاصی مانند پتاسیم نیترات یا استرانسیم کلراید هستند که به کاهش حساسیت دندان کمک میکنند. این مواد، با مسدود کردن کانالهای عصبی در دندان، از بروز درد در هنگام خوردن غذاهای سرد، گرم یا شیرین جلوگیری میکنند.
4. خمیردندانهای ضد التهاب لثه (Anti-gingivitis Toothpaste): این خمیردندانها، حاوی مواد ضد باکتریایی هستند که به کاهش التهاب لثه و جلوگیری از بیماری لثه کمک میکنند. این مواد، به طور موثر باکتریهای عامل التهاب لثه مبارزه میکنند و از خونریزی لثه جلوگیری میکنند. ترکیباتی مانند کلرهگزیدین و تریکلوزان، در این نوع خمیردندانها استفاده میشوند.
5. خمیردندانهای مخصوص کودکان (Children’s Toothpaste): این خمیردندانها، معمولاً حاوی مقدار کمتری فلوراید هستند و طعم و مزه ملایمتری دارند. این نوع خمیردندانها، به طور خاص برای کودکان طراحی شدهاند و به آنها در عادت کردن به مسواک زدن کمک میکنند.
6. خمیردندانهای بدون فلوراید (Fluoride-Free e):این خمیردندانها برای افرادی که به دلایل پزشکی یا شخصی، نمیتوانند از خمیردندانهای حاوی فلوراید استفاده کنند، مناسب هستند. با این حال، این نوع خمیردندانها، به اندازه خمیردندانهای حاوی فلوراید در پیشگیری از پوسیدگی دندان موثر نیستند.
7. خمیردندانهای گیاهی (Herbal Toothpaste): این خمیردندانها، از مواد طبیعی و گیاهی ساخته شدهاند و معمولاً فاقد مواد شیمیایی مضر هستند. این نوع خمیردندانها، ممکن است برای افرادی که به مواد شیمیایی حساسیت دارند، مناسبتر باشند.
انتخاب خمیردندان مناسب:
انتخاب خمیردندان مناسب، به نیازهای فردی و شرایط دهان و دندان بستگی دارد. قبل از انتخاب خمیردندان، به موارد زیر توجه کنید:
سن: کودکان، نوجوانان و بزرگسالان، به خمیردندانهای متفاوتی نیاز دارند.
مشکلات دندانی: اگر دچار پوسیدگی، حساسیت دندان، التهاب لثه یا هر مشکل دندانی دیگر هستید، باید خمیردندان مناسب با مشکل خود را انتخاب کنید.
نظر دندانپزشک: مشورت با دندانپزشک، بهترین راه برای انتخاب خمیردندان مناسب است. دندانپزشک میتواند با توجه به شرایط دهان و دندان شما، بهترین خمیردندان را به شما توصیه کند.
ترکیبات خمیردندان: به ترکیبات خمیردندان توجه کنید و از خمیردندانهایی که حاوی مواد مضر هستند، خودداری کنید.
نکاتی مهم در مورد استفاده از خمیردندان:
روش صحیح مسواک زدن: برای تمیز کردن موثر دندانها، باید روش صحیح مسواک زدن را یاد بگیرید. از مسواک نرم استفاده کنید و با حرکات ملایم، دندانها را به مدت دو دقیقه مسواک بزنید.
مقدار خمیردندان: مقدار خمیردندان استفاده شده، باید به اندازه یک نخود فرنگی باشد.
استفاده از نخ دندان: استفاده از نخ دندان، برای تمیز کردن بین دندانها، ضروری است.
مراجعه منظم به دندانپزشک: مراجعه منظم به دندانپزشک، برای بررسی سلامت دهان و دندان و دریافت مشاورههای لازم، ضروری است.
حرف آخر…
انتخاب خمیردندان مناسب، نقش مهمی در حفظ سلامت دهان و دندان دارد. با توجه به تنوع بالای خمیردندانها در بازار، انتخاب خمیردندان مناسب میتواند دشوار باشد. مشورت با دندانپزشک و آگاهی از ترکیبات و کاربردهای مختلف خمیردندانها، به شما در انتخاب بهترین خمیردندان کمک میکند. به یاد داشته باشید که پیشگیری، همیشه بهتر از درمان است. با رعایت بهداشت دهان و دندان و استفاده از خمیردندان مناسب، میتوانید از بروز مشکلات دندانی جلوگیری کنید.
