درد شدید دندان، به خصوص در شب یا هنگام جویدن، تجربهای ناخوشایند و گاهی غیرقابل تحمل است. این نوع درد اغلب نشاندهنده مشکلی در عمق دندان، یعنی در ناحیه پالپ یا “عصب” دندان است. هنگامی که پالپ دندان به دلیل پوسیدگی عمیق، ضربه، ترک یا درمانهای مکرر آسیب دیده یا عفونی میشود، درمان ریشه دندان یا همان “عصب کشی” به عنوان یک راه حل حیاتی برای نجات دندان و تسکین درد مطرح میگردد.
پالپ دندان چیست و چرا آسیب میبیند؟
در مرکز هر دندان، فضایی توخالی وجود دارد که حاوی بافت نرمی به نام پالپ است. پالپ شامل عصب، عروق خونی و بافت همبند است. این بافت در دوران رشد دندان، مسئول تغذیه و شکلگیری آن است. پس از بلوغ دندان، پالپ همچنان نقش حسگر را دارد (حساسیت به دما و فشار) و به حفظ رطوبت داخلی دندان کمک میکند. پالپ از طریق کانالهای باریکی که در ریشههای دندان قرار دارند، به استخوان فک متصل است.
پالپ دندان، برخلاف سایر بافتهای بدن، توانایی محدودی برای ترمیم خود پس از آسیب دارد. هنگامی که پالپ در معرض باکتریها قرار میگیرد (معمولاً از طریق پوسیدگی عمیق یا ترک دندان) یا در اثر ضربه آسیب میبیند، ملتهب و سپس عفونی میشود. این عفونت میتواند باعث درد شدید شود و در صورت عدم درمان، به استخوان اطراف ریشه دندان گسترش یافته و منجر به آبسه دندان گردد.
دلایل اصلی نیاز به درمان ریشه (عصب کشی):
نیاز به درمان ریشه معمولاً ناشی از آسیب غیرقابل برگشت به پالپ دندان است. شایعترین دلایل این آسیب عبارتند از:
1. پوسیدگی عمیق دندان: این شایعترین علت است. اگر پوسیدگی دندان به موقع درمان نشود، میتواند از مینا و عاج عبور کرده و به پالپ برسد. باکتریهای موجود در پوسیدگی باعث عفونت پالپ میشوند.
2. ضربه به دندان: ضربه شدید به دندان (ناشی از ورزش، تصادف یا افتادن) میتواند باعث آسیب به عروق خونی تغذیهکننده پالپ شود، حتی اگر دندان نشکند. این آسیب میتواند منجر به مرگ پالپ و عفونت بعدی شود.
3. ترک یا شکستگی دندان: ترکهای عمیق یا شکستگیهایی که تا پالپ دندان گسترش مییابند، میتوانند مسیر ورود باکتریها به پالپ را فراهم کرده و باعث عفونت شوند.
4. درمانهای مکرر دندان: گاهی اوقات، انجام مکرر پرکردگیهای بزرگ یا سایر درمانها روی یک دندان میتواند به مرور زمان به پالپ آسیب برساند.
5. بیماری شدید لثه (پریودنتیت): در موارد بسیار پیشرفته بیماری لثه، عفونت میتواند از طریق بافتهای نگهدارنده به نوک ریشه و سپس به پالپ دندان گسترش یابد.
6. سایش شدید دندان: سایش بیش از حد دندانها (مانند دندان قروچه شدید) میتواند باعث نزدیک شدن پالپ به سطح دندان شده و آن را حساس و آسیبپذیر کند.
علائم نشاندهنده نیاز به درمان ریشه:
علائم آسیب یا عفونت پالپ میتواند متفاوت باشد، اما برخی از نشانههای رایج که باید جدی گرفته شوند عبارتند از:
درد شدید و مداوم دندان: این درد ممکن است خود به خودی باشد (بدون تحریک خاصی رخ دهد)، به خصوص در شب یا هنگام دراز کشیدن تشدید شود.
حساسیت طولانی مدت به گرما یا سرما: دردی که پس از برداشتن محرک (مانند نوشیدنی گرم یا سرد) برای مدت طولانی ادامه مییابد.
درد هنگام جویدن یا لمس دندان: احساس درد یا حساسیت هنگام فشار آوردن روی دندان.
تورم و حساسیت لثه در اطراف دندان آسیب دیده: لثه ممکن است قرمز، متورم و دردناک شود.
ظهور یک جوش کوچک (فیستول) روی لثه: این جوش نشاندهنده خروج چرک از عفونت ریشه به سطح لثه است. ممکن است با فشار دادن آن، مقداری مایع خارج شود.
تغییر رنگ دندان: دندان آسیب دیده ممکن است به مرور زمان تیرهتر یا خاکستری به نظر برسد.
لق شدن دندان: در موارد پیشرفته عفونت که استخوان اطراف ریشه آسیب دیده است، دندان ممکن است کمی لق شود.
عدم وجود درد: گاهی اوقات، پالپ دندان میمیرد و عفونت مزمن میشود بدون اینکه درد شدیدی ایجاد کند. با این حال، عفونت همچنان وجود دارد و میتواند به استخوان آسیب برساند. این موارد اغلب در معاینات روتین یا عکسهای رادیوگرافی تشخیص داده میشوند.
چرا درمان ریشه (عصب کشی) حیاتی است؟
هدف اصلی درمان ریشه، نجات دندان طبیعی شماست. در گذشته، دندانهایی که پالپ آنها آسیب میدید یا عفونی میشد، چارهای جز کشیدن نداشتند. اما با پیشرفتهای دندانپزشکی، درمان ریشه امکان حفظ دندان را فراهم کرده است.
نجات دندان طبیعی مزایای زیادی دارد:
حفظ عملکرد جویدن: دندان طبیعی بهترین گزینه برای جویدن غذا است.
حفظ زیبایی لبخند: دندان طبیعی ظاهر طبیعیتری دارد.
جلوگیری از جابجایی دندانهای مجاور: فضای خالی ناشی از کشیدن دندان میتواند باعث حرکت دندانهای کناری و مقابل شود.
حفظ استخوان فک: ریشه دندان استخوان فک را تحریک میکند و از تحلیل رفتن آن جلوگیری میکند. کشیدن دندان میتواند منجر به تحلیل استخوان در آن ناحیه شود.
هزینه کمتر در بلندمدت: در حالی که درمان ریشه و سپس روکش دندان ممکن است در ابتدا پرهزینه به نظر برسد، اما اغلب در بلندمدت از هزینه جایگزینی دندان کشیده شده (مانند ایمپلنت یا بریج) کمتر است.
علاوه بر این، درمان ریشه با از بین بردن عفونت، درد و ناراحتی شما را تسکین میدهد و از گسترش عفونت به سایر قسمتهای بدن جلوگیری میکند.
آیا درمان ریشه دردناک است؟
این یکی از بزرگترین ترسهای بیماران است، اما واقعیت این است که درمان ریشه با هدف تسکین درد انـجام میشود، نه ایجاد آن. با استفاده از بیحسی موضعی مؤثر، شما در طول درمان هیچ دردی احساس نخواهید کرد. در واقع، بسیاری از بیماران پس از درمان ریشه، از تسکین فوری درد ناشی از عفونت یا التهاب پالپ شگفتزده میشوند. ممکن است پس از درمان، برای چند روز کمی حساسیت یا ناراحتی خفیف احساس کنید که با داروهای مسکن بدون نسخه قابل کنترل است.
مراقبتهای پس از درمان ریشه:
پس از اتمام درمان ریشه و قبل از قرار دادن ترمیم نهایی، باید مراقبتهای خاصی را رعایت کنید:
از جویدن غذاهای سفت روی دندان درمان شده تا زمان قرار دادن ترمیم نهایی خودداری کنید.
بهداشت دهان و دندان خود را به طور منظم رعایت کنید (مسواک زدن و نخ دندان کشیدن).
طبق دستور دندانپزشک برای قرار دادن ترمیم نهایی (معمولاً روکش) مراجعه کنید. عدم قرار دادن روکش مناسب، دندان را در معرض خطر شکستگی قرار میدهد.
پس از قرار دادن ترمیم نهایی، دندان درمان شده مانند دندانهای دیگر نیاز به مراقبتهای روتین دارد: مسواک زدن، نخ دندان کشیدن و مراجعات منظم به دندانپزشک برای معاینه و تمیز کردن حرفهای. با مراقبت مناسب، دندانی که تحت درمان ریشه قرار گرفته میتواند سالها دوام بیاورد.
پیشگیری از نیاز به درمان ریشه:
بهترین راه برای جلوگیری از نیاز به درمان ریشه، حفظ سلامت دندانها و پیشگیری از آسیب به پالپ است:
رعایت بهداشت دهان و دندان: مسواک زدن دو بار در روز و نخ دندان کشیدن روزانه برای برداشتن پلاک و جلوگیری از پوسیدگی.
مراجعات منظم به دندانپزشک: معاینات دورهای و جرم گیری حرفهای در کلینیک دندانپزشکی سینا به دندانپزشک اجازه میدهد پوسیدگیها و مشکلات دیگر را در مراحل اولیه تشخیص داده و درمان کند قبل از اینکه به پالپ برسند.
استفاده از محافظ دهان: اگر ورزشهای تماسی انجام میدهید یا دندان قروچه میکنید، از محافظ دهان برای جلوگیری از ضربه یا سایش شدید دندانها استفاده کنید.
اجتناب از جویدن مواد سفت: از گاز زدن یخ، آب نباتهای سفت و سایر اشیاء سخت خودداری کنید.
روند درمان ریشه دندان در کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا:
درمان ریشه دندان یک روش دندانپزشکی تخصصی است که معمولاً در یک یا چند جلسه انجام میشود. در کلینیک دندانپزشکی سینا در اندیشه و ملارد، ما این روند را با دقت و با اولویت قرار دادن راحتی شما انجام میدهیم:
1. تشخیص و برنامهریزی: دندانپزشک ابتدا دندان شما را معاینه میکند، علائم شما را بررسی میکند و از رادیوگرافی (عکس اشعه ایکس) برای ارزیابی وضعیت پالپ، ریشهها و استخوان اطراف استفاده میکند. در کلینیک سینا از تجهیزات رادیوگرافی دیجیتال پیشرفته برای تشخیص دقیقتر استفاده میشود. پس از تأیید نیاز به درمان ریشه، دندانپزشک برنامه درمانی را با شما در میان میگذارد.
2. بیحسی موضعی: قبل از شروع درمان، ناحیه اطراف دندان با بیحسی موضعی کاملاً بیحس میشود تا شما در طول درمان هیچ دردی احساس نکنید. برخلاف تصور رایج، درمان ریشه خود دردناک نیست؛ در واقع، این درمان برای تسکین درد ناشی از عفونت انجام میشود.
3. ایجاد دسترسی: دندانپزشک یک حفره کوچک در سطح جونده دندان (در دندانهای عقبی) یا پشت دندان (در دندانهای جلویی) ایجاد میکند تا به فضای پالپ و کانالهای ریشه دسترسی پیدا کند.
4. خارج کردن پالپ و تمیز کردن کانالها: با استفاده از ابزارهای بسیار ظریف و تخصصی (فایلهای اندو)، دندانپزشک بافت پالپ آسیب دیده یا عفونی شده را از فضای پالپ و کانالهای ریشه خارج میکند. سپس دیوارههای کانالها تمیز و شکل داده میشوند تا برای پر کردن آماده شوند. در طول این مرحله، کانالها به طور مکرر با محلولهای ضدعفونی کننده شستشو داده میشوند تا تمام باکتریها و بقایای بافتی از بین بروند.
5. پر کردن کانالها: پس از تمیز و خشک شدن کامل کانالها، آنها با مادهای لاستیکی و زیستسازگار به نام گاتاپِرکا (Gutta-percha) پر و مهر و موم میشوند. این کار از ورود مجدد باکتریها به داخل کانالها جلوگیری میکند.
6. بستن موقت: یک پرکردگی موقت در حفره دسترسی روی دندان قرار داده میشود تا از آن محافظت کند تا زمانی که برای ترمیم نهایی مراجعه کنید.
7. ترمیم نهایی (Crown/Filling): این مرحله بسیار مهم است و معمولاً در جلسه بعدی انجام میشود. دندانی که تحت درمان ریشه قرار گرفته، به خصوص دندانهای عقبی که فشار زیادی را تحمل میکنند، ممکن است شکنندهتر شود. بنابراین، در اغلب موارد، برای محافظت از دندان در برابر شکستگی و بازگرداندن عملکرد کامل آن، نیاز به قرار دادن روکش دندان (Crown) است. در برخی موارد (مانند دندانهای جلویی با ساختار باقیمانده کافی)، ممکن است تنها یک پرکردگی دائمی بزرگ کافی باشد. دندانپزشک در کلینیک سینا بهترین گزینه ترمیمی را بر اساس وضعیت دندان شما توصیه خواهد کرد.
چرا کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا در اندیشه و ملارد بهترین انتخاب برای درمان ریشه شماست؟
درد دندان ناشی از آسیب پالپ میتواند بسیار شدید و غیرمنتظره باشد و اغلب در ساعات شب یا روزهای تعطیل رخ میدهد، زمانی که دسترسی به دندانپزشک دشوار است. کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا در منطقه اندیشه و ملارد با درک این نیاز، خدمات درمان ریشه و اورژانس دندانپزشکی را به صورت ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته ارائه میدهد. این بدان معناست که شما هرگز مجبور نیستید درد شدید دندان را تحمل کنید یا تا صبح منتظر بمانید.
مزایای انتخاب کلینیک سینا برای درمان ریشه:
دسترسی ۲۴ ساعته برای اورژانس دندانپزشکی: اگر در نیمه شب یا روز تعطیل دچار درد شدید دندان شدید که نیاز به درمان ریشه دارد، میتوانید فوراً به کلینیک دندانپزشکی شبانه روزی سینا در اندیشه یا ملارد مراجعه کنید و تحت درمان قرار بگیرید. این ویژگی برای تسکین سریع درد و جلوگیری از پیشرفت عفونت حیاتی است.
موقعیت مکانی مناسب: قرارگیری کلینیک سینا در منطقه اندیشه و ملارد، دسترسی آسان را برای ساکنین این مناطق و اطراف آن فراهم میکند.
تیم دندانپزشکی مجرب در درمان ریشه: دندانپزشکان ما در انجام درمانهای ریشه با استفاده از تکنیکها و ابزارهای مدرن مهارت و تجربه بالایی دارند. ما تلاش میکنیم تا درمان شما با دقت، کارایی و کمترین میزان ناراحتی انجام شود.
استفاده از تجهیزات پیشرفته: ما از رادیوگرافی دیجیتال، دستگاههای اپکس لوکیتور (برای تعیین طول دقیق کانال ریشه) و ابزارهای روتاری پیشرفته برای انجام درمان ریشه با بالاترین کیفیت استفاده میکنیم.
رویکرد جامع درمانی: ما نه تنها درمان ریشه را انجام میدهیم، بلکه اهمیت ترمیم نهایی (روکش) را نیز درک میکنیم و میتوانیم تمام مراحل درمان را در یک مکان ارائه دهیم.
اولویت با راحتی و آرامش بیمار: ما میدانیم که برخی بیماران از درمان ریشه میترسند. تیم ما با صبر و همدلی با شما برخورد میکند، تمام مراحل را توضیح میدهد و تلاش میکند تا تجربه شما تا حد امکان راحت و بدون استرس باشد.
خدمات جامع دندانپزشکی: علاوه بر درمان ریشه، ما طیف وسیعی از خدمات دندانپزشکی دیگر را نیز ارائه میدهیم، بنابراین میتوانید تمام نیازهای سلامت دهان و دندان خود را در یک مکان برطرف کنید.
