جرم دندان اطفال
جرم دندان اطفال، که در علم دندانپزشکی به آن “تارتار” (Tartar) گفته میشود، یک فرآیند پیچیده است که از تجمع ساده پلاک دندانی آغاز میشود. علت جرم دندان در کودکان در واقع کوتاهی در برداشتن به موقع پلاک است.
پلاک: لایه چسبنده اولیه: پلاک لایهای نرم، بیرنگ و چسبنده است که از ترکیب باکتریها، بزاق و باقیماندههای غذایی (به خصوص قند و نشاسته) تشکیل میشود.
معدنی شدن (سخت شدن): اگر پلاک ظرف ۲۴ تا ۷۲ ساعت از سطح دندان برداشته نشود، مواد معدنی موجود در بزاق (مانند کلسیم و فسفات) شروع به جذب شدن در ساختار پلاک میکنند. این فرآیند باعث سفت شدن پلاک میشود و آن را به جرم تبدیل میکند.
عوامل تسریعکننده: بزاق با غلظت بالای مواد معدنی، مصرف بالای قند و شیرینیجات، و مسواک زدن ناکافی و نامنظم، همگی به سرعت گرفتن فرآیند تشکیل جرم دندان اطفال کمک میکنند.
نکته تخصصی: جرم اغلب در مناطقی تشکیل میشود که جریان بزاق زیاد است، مانند پشت دندانهای جلویی پایینی و در کنار دندانهای آسیاب بالایی نزدیک به غدد بزاقی.
جرم دندان کودکان در خواب: کابوس پنهان پوسیدگی
یکی از عوامل مهم در تشکیل جرم دندان اطفال، وضعیت دهان و دندان در طول شب است. جرم دندان کودکان در خواب با سرعت بیشتری تشکیل میشود، زیرا در این زمان:
کاهش جریان بزاق: هنگام خواب، ترشح بزاق که یک ماده شستشودهنده و خنثیکننده اسید طبیعی است، به شدت کاهش مییابد.
تغذیه شبانه: یکی از عوامل اصلی پوسیدگی زودرس و تشکیل جرم در سنین پایین، “سندروم شیشه شیر” است؛ خوابیدن کودک با شیشه شیر حاوی شیر، آبمیوه یا حتی شیر مادر. این مایعات قندی ساعتها روی دندانها باقی میمانند و محیط ایدهآلی برای رشد باکتریها و تبدیل پلاک به جرم فراهم میکنند.
برای پیشگیری از جرم دندان اطفال، باید مطمئن شوید که کودک شما هرگز با مایعات قندی در دهان به خواب نمیرود. تمیز کردن دندانها با یک مسواک نرم یا پارچه گاز مرطوب پس از آخرین وعده غذایی شبانه، ضروری است.
عوارض جرم دندان اطفال: تهدید سلامت و زیبایی
نادیده گرفتن جرم دندان اطفال میتواند منجر به طیف وسیعی از مشکلات دهان و دندان شود. عوارض جرم دندان اطفال نه تنها بر روی دندانهای شیری، بلکه بر سلامت دندانهای دائمی که قرار است جایگزین شوند نیز تأثیر میگذارد.
بیماری لثه (ژنژیویت): جرم، لثهها را تحریک میکند و باعث قرمزی، تورم و خونریزی (به خصوص هنگام مسواک زدن) میشود.
پوسیدگی پیشرفته: جرم یک بستر عالی برای باکتریهای تولیدکننده اسید ایجاد میکند و مینای دندان را به سرعت تحلیل میبرد و باعث ایجاد حفرههای عمیق (پوسیدگی) میشود.
بوی بد دهان: جرم متخلخل است و باکتریها را به دام میاندازد و باعث ایجاد بوی بسیار نامطبوع (هالیتوزیس) میشود.
آبسه دندان: اگر پوسیدگی ناشی از جرم به عصب دندان برسد، عفونت ایجاد میشود و میتواند منجر به درمان فوری آبسه ناشی از جرم دندان شود که نیاز به خدمات اورژانسی دندانپزشکی شبانه روزی کودکان اندیشه و ملارد دارد.
درمان فوری آبسه ناشی از جرم دندان
آبسه (تجمع چرک) یک عوارض جرم دندان اطفال است که نیازمند توجه فوری در یک مرکز شبانهروزی است. اگر کودک شما به دلیل پوسیدگی و جرم شدید دچار تورم صورت، تب، یا درد ضرباندار در شب شده است، باید فوراً به کلینیک شبانهروزی دندانپزشکی سینا مراجعه کنید.
تشخیص سریع: دندانپزشکان کلینیک سینا فوراً ناحیه عفونی را بررسی و با رادیوگرافی، وضعیت ریشه و استخوان را مشخص میکنند.
تخلیه آبسه: درمان اولیه شامل تخلیه چرک برای کاهش فشار و درد و تجویز آنتیبیوتیک برای کنترل عفونت است.
درمان قطعی: بسته به میزان آسیب، دندان شیری ممکن است نیاز به عصبکشی (پالپوتومی) یا در صورت غیرقابل نگهداری بودن، کشیدن فوری داشته باشد تا عفونت به جوانه دندان دائمی زیرین سرایت نکند.
پیشگیری از جرم دندان اطفال: برنامه ریزی برای لبخندی سالم
کلید جلوگیری از عوارض جرم دندان اطفال، یک برنامه پیشگیری دقیق و مستمر است. پیشگیری از جرم دندان اطفال باید از روز اول رویش دندانها آغاز شود.
نظارت بر مسواک زدن: والدین باید حداقل تا سن ۷ یا ۸ سالگی بر مسواک زدن کودک نظارت کامل داشته باشند و مطمئن شوند که تمام سطوح دندانها، از جمله پشت دندانهای جلویی پایینی که مستعد تجمع جرم هستند، تمیز میشوند.
نخ دندان کشیدن: به محض اینکه دندانها به هم رسیدند، استفاده روزانه از نخ دندان ضروری است تا پلاک و جرم از نقاط تماس بین دندانها پاک شود.
کنترل رژیم غذایی: کاهش شدید قند، نشاسته و اسیدها. پرهیز از میانوعدههای مکرر و نوشیدن آب پس از مصرف غذاهای شیرین.
معاینات منظم: ویزیتهای دورهای هر ۶ ماه یکبار برای معاینه، پولیش و فلورایدتراپی در کلینیک شبانهروزی دندانپزشکی سینا، بهترین راه برای تشخیص پلاک قبل از تبدیل شدن آن به جرم دندان اطفال است.
نقش تغذیه در پیشگیری و تسریع تشکیل جرم
همانطور که در بخش پیشگیری از جرم دندان اطفال اشاره شد، تغذیه تأثیر مستقیمی بر سلامت دندانها دارد. برخی غذاها نه تنها به تشکیل پلاک و جرم کمک میکنند، بلکه سلامت کلی دهان را نیز به خطر میاندازند:
قندهای پنهان: بسیاری از مواد غذایی که والدین فکر میکنند سالم هستند، مانند غلات صبحانه، سس کچاپ، و ماستهای میوهای، حاوی مقادیر زیادی قند پنهان هستند که به عنوان منبع سوخت باکتریها عمل میکنند.
نشاسته چسبنده: غذاهای نشاستهای مانند چیپس، نان سفید و پاستا میتوانند به دندانها چسبیده و مدتها بعد از خوردن همچنان محیط را اسیدی نگه دارند.
غذاهای بازسازیکننده: مصرف غذاهای حاوی کلسیم (لبنیات) و فیبر (سبزیجات و میوهها) باعث افزایش بزاق و خنثی شدن اسیدها میشود و به طور طبیعی، به پیشگیری از جرم دندان اطفال کمک میکند.
جرم دندان و لکههای ناشی از قطره آهن
یکی از نگرانیهای رایج والدین، مشاهده لکههای سیاه یا تیره روی دندانهای کودکان شیرخوار است که اغلب با جرم دندان اطفال اشتباه گرفته میشود. این لکهها معمولاً ناشی از مصرف قطره آهن هستند.
تفاوت جرم و لکه آهن: لکههای آهن عمدتاً سیاه هستند و اغلب در قسمت جلویی دندانها دیده میشوند. در حالی که جرم یک رسوب سخت و معدنی است، لکههای آهن صرفاً رنگدانههای چسبیده به سطح دندان هستند.
نحوه پیشگیری از لکه آهن: برای جلوگیری از این لکهها، قطره آهن را باید با قطرهچکان و بدون تماس با سطح دندانها، مستقیماً به ته حلق کودک ریخت. سپس با یک پارچه مرطوب یا مسواک انگشتی سطح دندانها را تمیز کرد.
درمان: این لکهها با مسواک زدن معمولی پاک نمیشوند، اما در کلینیک شبانهروزی دندانپزشکی سینا با پولیش تخصصی و دستگاه ایرفلو، به راحتی قابل رفع هستند.
بهترین روش جرمگیری دندان کودکان: تخصصی در کلینیک سینا
بهترین روش جرمگیری دندان کودکان روشی است که علاوه بر مؤثر بودن، محیطی آرام و بدون ترس برای کودک فراهم کند. در کلینیک شبانهروزی دندانپزشکی سینا، ما از رویکردهای تخصصی برای پاکسازی ایمن و کامل استفاده میکنیم:
ابزارهای دستی ظریف (Curettes): برای جرمهای خفیف تا متوسط، دندانپزشک با ابزارهای کوچک و تخصصی کودکان، جرم را به آرامی تراشیده و برمیدارد.
جرمگیری با پودر ایرفلو (Air-Flow): برای پاک کردن لکههای سطحی و پلاکهای چسبیده که هنوز سخت نشدهاند، از دستگاه ایرفلو استفاده میشود. این دستگاه با پاشش آب، هوا و پودر مخصوص (مانند بی کربنات سدیم) سطح دندان را به آرامی پولیش و تمیز میکند.
مدیریت رفتار و آرامبخشی: برای کودکانی که مضطرب هستند یا نیاز به برداشتن جرم گسترده دارند، امکان استفاده از آرامبخشی با گاز خنده (نیتروس اکساید) فراهم است. این روش باعث آرامش کودک شده و فرآیند درمان را تسهیل میکند.
پس از جرمگیری، حتماً فلورایدتراپی برای تقویت مینای دندان انجام میشود تا مقاومت در برابر تشکیل مجدد جرم دندان اطفال افزایش یابد.
دندانپزشکی شبانه روزی سینا
هنگامی که وضعیت جرم دندان اطفال منجر به درد شدید یا آبسه میشود، دسترسی به یک مرکز درمانی فوری حیاتی است. دندانپزشکی شبانه روزی سینا اندیشه و ملارد، کلینیک سینا، با درک کامل شرایط اورژانسی کودکان، آماده ارائه خدمات ۲۴ ساعته به ساکنین منطقه و حومه است.
دسترسی فوری: در هر ساعت از شبانهروز، برای مدیریت درد ناشی از عفونت و درمان فوری آبسه ناشی از جرم دندان، تیم ما آماده خدماترسانی است.
تجهیزات کامل: کلینیک سینا مجهز به بهترین و بهروزترین تجهیزات برای انجام جرمگیری تخصصی و درمانهای پیچیده کودکان است.
سلامت فرزندتان را به تعویق نیندازید!
اگر لکهها یا رسوبات سخت را روی دندانهای فرزند خود مشاهده میکنید یا نگران جرم دندان اطفال هستید، لحظهای را از دست ندهید.همین حالا برای معاینه تخصصی و مشاوره در مورد بهترین روش جرمگیری دندان کودکان با کلینیک شبانهروزی دندانپزشکی سینا در اندیشه و ملارد تماس بگیرید.
